PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ PROJECT SUPPORTED BY A GRANT FROM SWITZERLAND THROUGH THE SWISS CONTRIBUTION TO THE ENLARGED EUROPEAN UNION

HISTORIA

Inspiracją do podjęcia działań zmierzających do utworzenia nowego szlaku turystycznego na Ziemi Sandomierskiej były inicjatywy funkcjonujące od lat w austriackiej Styrii (podpatrzone przez pracowników ŚODR podczas wyjazdu studyjnego organizowanego przez ŚIR w Sandomierzu) oraz doświadczenia płynące z naszego kraju, wzorzec podobnego tematycznie - Małopolskiego Szlaku Owocowego. W 2003 roku w ŚODR w Sandomierzu zwołano pierwszą konferencję pn. „Szlakiem wyśmienitych produktów ziemi sandomierskiej”, na której omówiono celowość powstania nowego szlaku na Sandomierszczyźnie i przedstawiono perspektywy jego rozwoju. Jak również pokazano inne inicjatywy lokalne na Małopolskim Szlaku Owocowym oraz zagraniczne alternatywne przedsięwzięcia, podejmowane przez rolników i innych mieszkańców wsi.

 

Zamysł ten został ujęty w zapisie strategii – „Planowania rozwoju lokalnego dla powiatu sandomierskiego”. W ślad za tym w listopadzie 2004 roku w Świętokrzyskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach Oddział w Sandomierzu „Centrum Ogrodnicze”, odbyła się konferencja pn. „Sandomierski szlak owocowy - czynnikiem ożywienia regionu”, poświęcona upowszechnianiu doświadczeń innych w tej tematyce oraz pobudzeniu lokalnej społeczności do podobnych działań. Poszukiwanie wciąż nowych rozwiązań stało się bardzo istotne, aby zachować naszą tożsamość w europejskim tyglu.

 

Idea uruchomienia przedsięwzięcia jakim jest „Sandomierski Szlak Jabłkowy” w województwie świętokrzyskim uzyskała powszechną akceptację. Stąd w krótkim czasie rozpoczął się cykl spotkań warsztatowych, na których twórczo pracowali przedstawiciele samorządów terytorialnych, różnych instytucji i stowarzyszeń, a także wszyscy, którzy zadeklarowali swój udział w jego realizacji.

 

Zaangażowanie tylu podmiotów stanowiło siłę napędową do tworzenia i rozwijania nowego przedsięwzięcia. Do chwili obecnej udało się pobudzić i zintegrować rozproszone dotychczas działania samorządów i organizacji pozarządowych, a także uaktywnić działania mieszkańców na rzecz zrównoważonego rozwoju. Połączone siły ułatwiły podejmowanie zadań przekraczających możliwości pojedynczej organizacji czy instytucji. Pierwszym wspólnym działaniem było podpisanie porozumienia w marcu 2005 roku w Sandomierskim ŚODR, pomiędzy Zarządem Powiatu Sandomierskiego, Burmistrzami Miast i Gmin oraz Wójtami Gmin w Powiecie Sandomierskim.

 

Kolejnymi krokami stawianymi przez ŚODR przy realizacji tego projektu było opracowanie trasy szlaku, przewodnika turystycznego (we współpracy z PAIR „Myjakpress”) oraz zorganizowanie wielu spotkań szkoleniowych,  konferencji prasowo - promocyjnych, mających na celu zaprezentowanie szerokiemu gronu walorów tego oryginalnego nowego szlaku turystycznego i zachęcenie potencjalnych turystów do odwiedzin regionu sandomierskiego.

 

Uroczyste otwarcie szlaku odbyło się 17 września 2005 roku w przeddzień tradycyjnego Święta Jabłkobrania w Obrazowie, czyli sadowniczych dożynek. Jako pierwsi przejechali część trasy szlaku dziennikarze z regionu i z  kraju.

 

W 2006 roku inicjatywę na SSJ podjął Ośrodek Promowania Przedsiębiorczości w Sandomierzu wdrażając projekt pn. „Sandomierski Szlak Jabłkowy stymulatorem rozwoju przedsiębiorczości wiejskiej”- współfinansowany przez Fundusz Współpracy ze środków projektu „Agrinpol”, a realizowany na zlecenie Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej. W ramach tego zadania m.in. zorganizowano konferencję pn. „Sandomierski Szlak Jabłkowy szansą na rozwój przedsiębiorczości wiejskiej”, nagrano  kolejny 30-minutowy film „Sandomierski Szlak Jabłkowy”, opracowano i wydano ulotkę „Zapraszamy na Sandomierski Szlak Jabłkowy”, a także wykonano reklamowe torby z logo szlaku.

 

Kolejnym krokiem w działaniach była realizacja dużego projektu pn. „Turystyka – wspólna sprawa” na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Ujęto w nim m.in. przeszkolenie beneficjentów szlaku, w tym też agroturystów, opracowano i założono stronę internetową.

 

Przedsięwzięcie jakim jest „Sandomierski Szlak Jabłkowy” zgłaszane było do ogólnopolskich konkursów, w których za każdym razem SSJ zdobywał miejsca na podium. W konkursie Ogólnopolskie Nagrody „Czysty Biznes 2006”- w kat. III Produkt i usługa w turystyce organizowanym przez Fundację Partnerstwo dla Środowiska szlak otrzymał I nagrodę, natomiast w konkursie na „Najlepszy agroturystyczny produkt regionalny 2006”, organizowanym przez Fundację Wspomagania Wsi, Międzynarodowe Targi Poznańskie i Pracownię Agroturystyki Akademii Rolniczej w Poznaniu, nasz produkt zdobył III nagrodę w kraju. W październiku tego samego roku w Poznaniu odbyła się prezentacja i promocja szlaku na największych targach turystycznych w Polsce TOUR SALON.

Pokazując specyfikę szlaku nagrano 15-minutowy film pt. „Wpisani w krajobraz”, emitowany przez TP 1 program  Redakcja Rolna.

 

Ważnym momentem w rozwoju szlaku było założenie Stowarzyszenia „Sandomierski Szlak Jabłkowy”. 5 lutego 2008 roku dokonano wpisu do Rejestru Stowarzyszeń w Krajowym Rejestrze Sądowym w Kielcach. Powstała wówczas nowa strona internetowa szlaku. W roku 2008 Stowarzyszenie to uczestniczyło także w konkursie pn. „Najciekawsze przedsięwzięcia zrealizowane przez organizację pozarządową” i zdobyło I nagrody za przygotowanie jednodniowej plenerowej ekspozycji „Izby Tradycji Ogrodniczej na Sandomierskim Szlaku Jabłkowym”, podczas Wojewódzkiego Święta Jabłkobrania w Obrazowie.

 

W latach 2004 - 2008 tworzeniem i kształtowaniem działalności SSJ zajmował się głównie ŚODR w Modliszewicach Oddział w Sandomierzu „Centrum Ogrodnicze”, przy udziale partnerów. Od momentu rejestracji Stowarzyszenia „Sandomierski Szlak Jabłkowy” w 2008 roku, działania podejmowane są głównie już przez stowarzyszenie, ale w partnerstwie z ŚODR i innymi podmiotami. Biuro Stowarzyszenia „Sandomierski Szlak Jabłkowy” znajduje się w budynku ŚODR w Sandomierzu.

 

W 2009 roku Stowarzyszenie „Sandomierski Szlak Jabłkowy” zrealizowało wiele projektów w partnerstwie z samorządami, organizacjami pozarządowymi - stowarzyszeniami, instytucjami i firmami. We współpracy z UG w Obrazowie w ramach Programu Odnowy Wsi zrealizowano zadanie pn. „Izba Tradycji Ogrodniczej na Szlaku Jabłkowym”, w ramach którego przeprowadzono remont budynku starej szkoły w Obrazowie i założono tam Izbę Tradycji Ogrodniczej. W gospodarstwie Marii i Dionizego Judów w Wielogórze, gmina Samborzec razem z Stowarzyszeniem Hipoterapeutycznym Stadniny Koni w Samborcu utworzono na trasie szlaku Izbę Regionalną, znajdującą się w Wielogórze. W partnerstwie zrealizowano projekt pn. „Papierówkowe szaleństwo”- w ramach Programu Polsko - Amerykańskiej Fundacji Wolności, realizowany przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce i Ośrodek Promowania Przedsiębiorczości w Sandomierzu. „Sandomierski Szlak Jabłkowy” współpracując ze ŚODR w Modliszewicach Oddział w Sandomierzu i Urzędem Gminy Obrazów sfinalizował także dwa wnioski pn.: „Moje korzenie ogrodnicze - kronika rodzinna” z Fundacji J&S PRO BONO POLONIAE oraz „Moje korzenie ogrodnicze- kronika zdjęciowa” - z Samorządu Województwa Świętokrzyskiego.

 

Rok 2010 był dla Szlaku Jabłkowego rokiem wyjścia naprzeciw kolejnym projektom. Przeprowadzono konkurs plastyczny „Moje korzenie ogrodnicze - oczami dziecka” z Fundacji Bankowej im. Leopolda Kronenberga w Warszawie oraz projekt z Działaj Lokalnie „Moje korzenie ogrodnicze – oczami dziecka - kronika rodzinna”, w ramach Programu Polsko - Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowany przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce i Ośrodek Promowania Przedsiębiorczości w Sandomierzu. Następne przedsięwzięcia zrealizowane zostały wspólnie ze Stowarzyszeniem Akademia Kobiet Twórczych AKT pn.: „Razem możemy więcej”, współfinansowane ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Funduszu Inicjatyw Obywatelskich oraz „Kobiece robótki odpędzają smutki” z Programu Polsko - Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanego przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce i Ośrodek Promowania i Wspierania Przedsiębiorczości Rolnej w Sandomierzu.

 

W 2010 roku Stowarzyszenie „Sandomierski Szlak Jabłkowy” zgłosiło jabłka sandomierskie na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) do Marszałka woj. świętokrzyskiego, a 7 lutego 2011 roku uzyskały one już wpis na LPT Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W lipcu natomiast odbył się Ogólnopolski Zjazd Maskotek w Rowach w gminie Ustka, w którym wzięła udział grupa reprezentująca stowarzyszenie SSJ, Sandomierskie stowarzyszenie Rozwoju Regionalnego LGD oraz gminę Obrazów. Soczysty Czaruś z Obrazowa, czyli pluszowe jabłko, które uświetnia swoją coroczną obecnością Wojewódzkie Święto Jabłkobrania w Gminie Obrazów, było również maskotką reprezentującą region sandomierski podczas zjazdu w Rowach. Ponadto członkowie Stowarzyszenia brali udział w licznych szkoleniach, konferencjach, wyjazdach studyjnych itp. spotkaniach.

 

Na przełomie 2011/2012 roku zrealizowany został projekt dofinansowany ze środków Programu Działaj Lokalnie VII Polsko - Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanego przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce pn. „Gospodarstwa Winiarskie na Sandomierskim Szlaku Jabłkowym”.

W ramach tej inicjatywy odbyły się cztery spotkania plenerowe w poszczególnych winnicach, należących do sekcji winiarskiej SSJ, opracowano ulotkę reklamową oraz zorganizowano konferencję podsumowującą działania  projektowe.

W 2013 roku Stowarzyszenie SSJ wspólnie z Urzędem Gminy Obrazów, Świętokrzyskim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach O/Sandomierz „Centrum Ogrodnicze” oraz Stowarzyszeniem Akademia Kobiet Twórczych AKT zrealizowało projekt pn. „Źródło Tradycji Ogrodniczej” dofinansowany ze środków Programu Działaj Lokalnie 2013 Polsko - Amerykańskiej Fundacji Wolności. W ramach wspomnianego projektu zebrano eksponaty (m.in. przedmioty gospodarcze, narzędzia i sprzęt ogrodniczy) oraz materiały źródłowe (różne materiały informacyjne, stare zdjęcia, rękopisy) dotyczące wieloletnich tradycji ogrodniczych na Ziemi Sandomierskiej, adoptowano nową salę wystawienniczą w budynku Izby Tradycji Ogrodniczej w Obrazowie, przygotowano galerię zdjęć starych odmian jabłoni, opracowano i wydano materiały promocyjne o Izbie oraz zorganizowano „Dni Otwarte” w Izbie 15 i 16 grudnia 2013 roku (integracja międzypokoleniowa).

 

W lipcu 2013r. Stowarzyszenie SSJ rozpoczęło realizację projektu pn. Na sandomierskim szlaku – promocja Ziemi Sandomierskiej w oparciu o 50 atrakcji pięciu szlaków turystycznych Stowarzyszenia Sandomierski Szlak Jabłkowy (SSJ) zlokalizowanych w powiecie sandomierskim”. Projekt ten współfinansowany jest przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej. Projekt „Na sandomierskim szlaku” jest przedsięwzięciem wzmacniającym współpracę 35 członków Sandomierskiego Szlaku Jabłkowego, 10 samorządów  oraz 30 lokalnych instytucji,  organizacji i osób z terenu powiatu sandomierskiego w oparciu o wypracowanie wspólnych narzędzi promocji regionu bazujących na 50 atrakcjach zlokalizowanych na 5-ciu wytypowanych szlakach SSJ to jest na szlaku: agroturystycznym, winiarskim, artystycznym, apetycznym oraz aktywnym.

Rozpoczął się 2014 rok, a przed Stowarzyszeniem SSJ stoją kolejne wyzwania, projekty do zrealizowania i możliwość urzeczywistnienia nowych ciekawych pomysłów, planów, marzeń, inicjatyw. Jedno jest pewne –  będzie się działo…

 

Od samego początku istnienia „Sandomierski Szlak Jabłkowy” promuje się na wielu lokalnych i ogólnokrajowych imprezach. Swoje stoiska reklamowo – promocyjne SSJ prezentował m.in. na IX Kongresie Eksporterów Polskich, w Domu Chłopa w Warszawie, na targach Polagra Farm w Poznaniu, dwukrotnie na Ogólnopolskim Zjeździe Maskotek w Rowach. Cyklicznie zaznacza obecność na Święcie Kwitnącej Jabłoni w Samborcu, Dniach Św. Jacka w Klimontowie, Europejskim Święcie Jabłka w Obrazowie i Międzynarodowych Targach Turystyki Wiejskiej i Agroturystyki AGROTRAVEL w Kielcach. Byliśmy też w Bratysławie na Międzynarodowych Targach Turystyki, na różnych imprezach w Tokarni, na DOD w Modliszewicach. Uczestniczyliśmy w Jarmarku Wielkanocnym i „Truskawkowej Niedzieli” w Sandomierzu.

 

Ważnym zadaniem w działalności SSJ jest edukacja i doszkalanie członków prowadzona poprzez uczestnictwo w różnych formach szkoleniowych: warsztatach, szkoleniach, spotkaniach, wizytach studyjnych, itp.

 

Na szlak przybywali goście z całej Polski, zainteresowani ciekawymi inicjatywami i dobrymi przykładami działań lokalnej społeczności na Sandomierszczyźnie. Były to grupy m.in. z terenu gmin Koziegłowy, Sawin, z Fundacji Rozwoju Lubelszczyzny i LGD z Chełma, z Lubaczowa, Aleksandrowa, Wilkowa, Goraja, delegacja z LGD „Lider Zielonej Wielkopolski”, dziennikarze z UE zainteresowani turystyka kulinarną, a także producenci filmu „Ojciec Mateusz” i wielu innych, których nie sposób wymienić.

 

Również i Ty Drogi Turysto, możesz stać się jednym z naszych mile widzianych gości… SERDECZNIE ZAPRASZAMY!